Tamponada serca

Tamponada serca – czy to jest choroba?

Tamponada serca to poważny stan kliniczny (nie jest to choroba, a raczej efekt końcowy różnych chorób) stanowiący zagrożenie życia i wymagający natychmiastowej pomocy lekarsko-weterynaryjnej. Do stanu tamponady serca doprowadza płyn gromadzący się wokół serca, w strukturze łącznotkankowej, która otacza serce i nazywa się workiem osierdziowym. Worek osierdziowy to cienka, ale bardzo mocna błona otaczająca serce od zewnątrz, od jego podstawy (gdzie znajdują się duże pnie naczyniowe – aorta i tętnica płuca) aż do koniuszka serca, przy którym worek osierdziowy tworzy więzadło przeponowo- sercowe łączące serce z przeponą w pobliżu mostka. W prawidłowych warunkach worek osierdziowy spełnia kilka ważnych funkcji: utrzymuje koniuszek bijącego serca w jednym miejscu, chroni serce przed urazami z zewnątrz i stanowi barierę przed czynnikami zakaźnymi. Jeśli rozwija się choroba, która doprowadza do gromadzenia się płynu pomiędzy workiem osierdziowym a sercem (taką chorobą może być np. guz nowotworowy, krwawienie do worka osierdziowego lub zapalenie worka osierdziowego) istnieje zagrożenie powstaniem stanu tamponady serca.

Tamponada serca – postępowanie

Trzeba jednak pamiętać, że nie zawsze zbieranie płynu w worku osierdziowym prowadzi do tamponady, ponieważ zwierzę może mieć płyn w worku osierdziowym i nie rozwinąć tamponady serca. Tamponada serca powstaje, gdy ciśnienie płynu zgromadzonego wokół serca jest na tyle duże, że przewyższa ciśnienie panujące w czasie rozkurczu serca w świetle jego jam (przede wszystkim prawego przedsionka i prawej komory, gdzie to ciśnienie jest niższe niż w analogicznych strukturach po stronie lewej serca). W takiej sytuacji prawy przedsionek i komora nie mogą się napełnić krwią w czasie rozkurczu i następnie wypchnąć tej krwi do płuc. Tamponada serca może rozwinąć się nagle bez wcześniejszych objawów, w czasie spoczynku lub normalnej aktywności zwierzęcia. Zwierzę z tamponadą może nagle zasłabnąć, zacząć ciężko oddychać, nie mieć siły nawet na to, żeby przejść niewielki dystans, a błony śluzowe (dziąsła i wargi) często są blade lub szare. Pacjent z tamponadą wymaga pilnej interwencji lekarza weterynarii (niekoniecznie musi to być kardiolog), a jedynym sposobem poprawy jego stanu jest wykonanie punkcji (nakłucia) worka osierdziowego – nie można tamponady leczyć farmakologicznie podając leki moczopędne, są one wręcz przeciwwskazane. Punkcja worka osierdziowego to zabieg polegający na wkłuciu igły przez ścianę klatki piersiowej do worka osierdziowego i odciągnięcie znajdującego się w nim płynu przy pomocy strzykawki. Sam zabieg ma na celu ratowanie życia pacjenta, nie gwarantuje wyleczenia, ponieważ przy obecności procesu patologicznego (np. nowotworu) istnieje ryzyko nawrotu tamponady. W wybranych przypadkach pacjentów z nawracającą tamponadą serca kieruje się na zabieg usunięcia worka osierdziowego.