Przetrwały przewód tętniczy jest jedną z trzech najczęściej występujących wad wrodzonych u psów. Częstotliwość występowania to 4,7 psów na 1000. Dwa razy częściej występuje u samic niż u samców. Dużo rzadziej występuje u kotów 0,2 koty na 1000. Wg opublikowanych danych około 65 % zwierząt z przetrwałym przewodem tętniczym umiera w ciągu pierwszego roku życia.

Na rysunku strzałką zaznaczona lokalizacja przetrwałego przewodu tętniczego.

Rasami predysponowanymi do wystąpienia PDA są:

  • owczarki niemieckie
  • pudle
  • maltańczyki
  • yorkshire teriery
  • polskie owczarki nizinne
  • pomeraniany
  • sznaucery miniaturowe
  • chihuahua
  • labrador retriever
  • mieszańce małych ras

Szczenię z PDA zazwyczaj wygląda zupełnie normalnie, nie ma żadnych zewnętrznych oznak choroby, ale jeśli przewód jest bardzo duży, szczeniaki te mogą być mniej ruchliwe i spokojniejsze czasem na przedniej części klatki piersiowej można wyczuć drżenia dotykając palcem w okolicy lewej pachy.  Jeśli przewód jest mały szmer sercowy będzie słyszalny podczas osłuchiwania przez lekarza, zaś pies może nie wykazywać żadnych oznak choroby. Dlatego też dość często spotykamy psy z tą wadą w późniejszym wieku. Naszym rekordzistą był owczarek australijski, u którego rozpoznaliśmy tę wadę w wieku około 10 lat. Warto nadmienić, że nie zmarł z powodu obecności tej wady, tylko na skutek problemów neurologicznych w podeszłym wieku.

cof

Na zdjęciu Mała Mi – Jack Rassel Terier z Fundacji OTOZ Animals, która miała zamykany PDA w lutym 2020 roku.

  • Co to jest przetrwały przewód tętniczy?

Przetrwały przewód tętniczy występuje w życiu płodowym. Jest to naczynie zbudowane w 89 % z mięśni gładkich, przeplatanych włóknami sprężystymi i kolagenem. Anatomicznie położony jest pomiędzy rozwidleniem tętnicy płucnej oraz aortą zstępującą. Połączenie to w życiu płodowym stanowi naturalny bypass, przez który przepływa krew między tymi dwoma naczyniami. W życiu płodowym średnica przewodu tętniczego jest w przybliżeniu taka jak średnica aorty i tętnicy płucnej. Przewód jest drożny ponieważ płuca zwierzęcia są nieczynne, wypełnione płynem i nie pełnią swojej funkcji narządu oddechowego. Łożysko dostarcza zarówno substancje odżywcze jak i tlen do płodu. Ponieważ płuca są nieczynne w zasadzie nie funkcjonuje mały obieg krwi  i dzięki przewodowi tętniczemu, krew płynąca z prawej komory omija płuca i wpada do aorty. W chwili urodzenia dochodzi do rozprężenia płuc , spada opór w naczyniach płucnych i wzrasta ciśnienie w aorcie. Przewód tętniczy ulega zamknięciu przez skurcz mięśni budujących jego ścianę. Dzieje się to w pierwszych minutach po urodzeniu. Mięsnie gładkie budujące przewód zaczynają zanikać po około 48h po jego zamknięciu natomiast miesiąc po urodzeniu w miejscu przewodu znajdujemy pozostałe po nim więzadło tzw. więzadło tętnicze.

Jednym z mediatorów, który także ma wpływ na zamykanie PDA są prostaglandyny. Podczas życia płodowego poziom prostaglandyn krążących we krwi jest wysoki i pomaga w utrzymaniu drożności przewodu. Wytwarzane są one przez łożysko i metabolizowane w płucach. Niewielki przepływ krwi przez płuca podczas życia płodowego skutkuje małym metabolizmem prostaglandyn i w związku z tym ich podwyższonym stężeniem we krwi. Dlatego też syntetyczne inhibitory prostaglandyn wykorzystywane są przy zamykaniu przewodu tętniczego u ludzkich noworodków.  Niestety nie ma to zastosowania w przypadku zwierząt.

  • Diagnostyka przetrwałego przewodu tętniczego.

Pierwszym najważniejszym badaniem jest osłuchiwanie serca podczas rutynowej wizyty lekarskiej podczas pierwszego szczepienia. W trakcie takiej wizyty powinny zostać wykryte szmery mogące sugerować podejrzenie PDA.  Szmer jest charakterystyczny i nazywany jest tzw. szmerem maszynowym, występuje zarówno w fazie  skurczu jak i rozkurczu serca.  Wtedy lekarz prowadzący powinien skierować zwierzę na konsultację kardiologiczną.

Najważniejszym badaniem wykonywanym przez kardiologa w przypadku podejrzenia tej wady jest pełne badanie echokardiograficzne z przepływami przez naczynia. Pozwala ono na ocenę przepływu przez przewód tętniczy oraz  zmiany w funkcjonowaniu mięśnia sercowego wywoływanymi przez tę chorobę. Innymi badaniami wykorzystywanymi w diagnostyce PDA są RTG klatki piersiowej  oraz EKG.

  • Leczenie PDA.

Przetrwały przewód tętniczy jest wadą wrodzoną, którą można całkowicie wyleczyć pod warunkiem, że zostanie ona dość szybko zdiagnozowana i przetrwały przewód nie wyrządzi jeszcze znacznych  nieodwracalnych zmian w sercu. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka. Im wcześniej podejmie się leczenie chirurgiczne tym lepiej dla pacjenta, którego szanse na całkowite wyleczenie wzrastają. Leczenie można wykonać dwoma metodami. Pierwsza z nich to klasyczna metoda chirurgiczna z otwarciem klatki piersiowej. Podczas zabiegu chirurgicznego zakłada się przewiązki na przewód aby zamknąć przepływ krwi w tym miejscu. W ciągu 10 lat w naszej Przychodni wykonaliśmy bardzo dużo zabiegów zamknięcia przewodu tętniczego Botalla. Teraz takie zabiegi metodą chirurgiczną wykonują w zaprzyjaźnionej i sąsiadującej z nami klinice Comfortvet specjalista chirurg doktor Rafał Kraszewski, lekarz weterynarii anestezjolog/kardiolog doktor Katarzyna Koprowska-Pyzel wraz ze świetnym zespołem innych lekarzy i techników weterynarii.

Drugą metodą (mniej inwazyjną) jest wprowadzenie przez tętnicę udową małej zatyczki przypominającej swoim wyglądem parasolkę, którą otwiera się w przewodzie tętniczym co powoduje zamknięcie jego światła. Plusem tej metody jest mała inwazyjność , nie jest to zabieg bolesny ( choć oczywiście wykonywany w znieczuleniu ) natomiast często małe psy w chwili zdiagnozowania przewodu tętniczego, nie osiągają minimalnej masy ciała wymaganej do przeprowadzenia tej procedury. Zabieg metodą małoinwazyjną można wykonać w tej chwili w Polsce tylko na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.

U psa po zamknięciu przewodu czy to metodą chirurgiczną czy małoinwazyjną, dochodzi w ciągu kilku dni do kilku tygodni  do cofnięcia się wszystkich zmian w mięśniu sercowym. Zdarzają się czasem sytuacje, że zmiany w sercu są zbyt zaawansowane i pewne zmiany pozostają, jednakże pacjenci zazwyczaj czują się również normalnie.

  • Zapobieganie.

PDA u ras predysponowanych jest prawdopodobnie wadą dziedziczną. Zostało to udowodnione w przypadku miniaturowych pudli. W przypadku połączenia 2 psów z przetrwałym przewodem tętniczym 80 % ich potomstwa miało PDA lub tętniak przewodu. 

  • Dlatego też zwierzęta z drożnym przewodem tętniczym nie powinny być rozmnażane, nawet po ich zoperowaniu.
    Podziel się:
     
    Tags